عید آمد ورفت ومن اندر پس یک کوچه ام.عیدآمد وسالی نو آغاز ومن سخت گرفتار خویشتنم.خواستم از عید بگویم اما از باستانی پاریزی گفتن را واز حسینقلی خان ایلخانی نگفتن را حیف دانستم.
چاپ عکس حسینقلی خان ایلخانی بختیاری مقتدرترین ایلخانی تاریخ بختیاری همانی که با تدابیرهوشمندانه اش قدرت سیاسی ومقام ایلخانیگری دربختیاری حدود۱۶۰سال درخانواده اش ودر ایل دورکی وطایفه زراسوند دوام وبقاء پیداکرد بر روی کتابی تحت عنوان پیغمبر دزدان توسط استاد محمدابراهیم باستانی پاریزی استاد برجسته تاریخ ومدرس دانشگاه تهران واکنشهای مختلفی را درمیان همتباران بختیاری ما بدنبال داشت.هرچند مدت زمان زیادی از چاپ این کتاب هم میگذشت واکنون چاپ بیستم این اثر درکتابفروشیها عرضه میشود.اما براستی آیا این همه عصبیت وبداخلاقی بقول اهالی سیاست شایسته بود.آنهم در رابطه با موضوعی که ابتدا توسط یک دوست غیر بختیاری مطرح می گردید؟
حسینقلی خان ایخانی سی سال مقتدرانه بر جغرافیای پهناور بختیاری حکم راند البته منهای شرق استان لرستان یعنی منطقه چهارلنگ ممیوند وزلکی.در ابتداوی حکمی تحت عنوان ناظم بختیاری از ناصرالدین شاه در منطقه چمن السلطان در مجاورت الیگودرز فعلی دریافت داشت.سپس حکم ایخانیگری را بنام عمویش مهدیقلی خان که ناپدری اش هم بود از دربار اخذ ولی در واقع خودش همه کاره حکومت بر بختیاری بود.یکسال بعد حکم ایلخانیگری بنام شخص حسینقلی خان ایخانی صادر واین خان مدبر با هوشمندی هرچه تمامتر وبا سیاستی منحصر بفرد اقدام به حذف خوانین مقتدر بختیاری از مسیر حاکمیت خود نمود.اگر چه هوش وذکاوت ایلخانی باعث این پیشرفتها گردید ولی حمایت همه جانبه دو صدراعظم بنامهای محمدتقی خان امیر کبیر وامین السلطان اتابک اعظم از حسینقلی خان از عوامل رشد وی در دربار قاجاریه به حساب می آمدند.این خان دوراندیش ابتدا با شکایت از موسی خان بابادی عکاشه که از خوانین قدرتمند بختیاری بود در نزد امیرکبیر وموافقت ایشان این خان درستکار را در گردنه رخ بازداشت وبه همراه پسرش به اصفهان اعزام وبدستور مستقیم امیر کبیر وی را گردن زدند.سپس با درایت جعفرقلی خان بهداروند که خشنترین و قدرتمندترین خان بختیاری به حساب می آمد را با همراهی کامران میرزا حاکم بروجردقوای دولتی دستگیر و وی را که سالیان پیری وکهولت را پشت سر میگذاشت به جوخه اعدام سپرد.این جعفرقلی خان همان جعفرقلی خان بهداروند بود که سه دهه پیش در جنگ معروف به منار پدر همین حسینقلی خان را یعنی جعفرقلی خان دورکی را کشته بود.آخرین خان قدرتمندی که می بایست با قربانی شدن پایه های قدرت حسینقلی خان ایلخانی را مستحکم میکرد کسی نبود جز آعلیداد خدرسرخ همانی که خود نقشی بارز در پیروزیهای پی درپی حسینقلی خان ایفا کرده بود.پیش از حذف آعلیداد خدرسرخ حسینقلی خان حتی به عموی خود کلبعلی خان پیر که حسینقلی خان ودوبرادرش امامقلی خان حاجی ایلخانی بعدی ورضاقلی خان ایلبیگی را بزرگشان هم کرده بود رحم نکرده ووی نیز توسط سواران ایلخانی کشته شده بود.آعلیداد خدر سرخ در خانه خودش توسط امامقلی خان ورضاقلی خان بنحو غم انگیزی کشته شد وشخص حسینقلی خان آحیدر برادر آعلیداد که تنهاشانزده سال سن داشت را در اتاق دیگری سربرید.هرچندبمدت یکسال بدلیل قتل آعلیداد خدرسرخ وی از مقام ایلخانیگری عزل گردیدو اسماعیل خان زراسوند بعنوان ایلخانی بختیاری منصوب گردید. ا ز طرفی حسینقلی خان ایلخانی در جنگ معتمدالدوله گرجی بر علیه محمدتقی خان وگرفتاری وحذف محمدتقی خان که با خدعه وقسم دروغ توسط معتمدالدوله صورت گرفت نقش موثری داشت.
ازجمله عوامل دیگر تثبیت حاکمیت حسینقلی خان تعداد ازدواجهای سیاسی توسط وی فرزندانش وبرادرا ن وبرادرزادگانش با روسا وخوانین ذی نفوذ بختیاری بود.حدود یکصد ازدواج حساب شده وکاملا با انگیزه های سیاسی بر اقتدار وهمراهی با حاکمیت این خان قدر قدرت افزوده بود.انباشت ثروت وهدایای فراوانی که سالانه به دربار قاجار اعزام میگردید در کنار ایجاد امنیت وتوسعه منطقه بختیاری وسرکوبی ایلات مجاور وغیر بختیاری روزبروز برترس دربار می افزود وحسینقلی خان ایلخانی را فراتر از شاهزادگان بی لیاقت وحاکمان ولایات قرار میداد.اقتداری که سر انجام در سال ۱۲۹۹قمری با کشته شدن ناجوانمردانه حسینقلی خان ایلخانی توسط مسعودمیرزای ظل السلطان فرزند صیغه ای ناصرالدین شاه که حاکم اصفهان بود به پایان رسید وخواب راحت را دوباره بدیدگان درباریان قجر بازگرداند.
واما چاپ چنین تصویری از یکی از خوانین بختیاری که اینک بخشی لاینفک از تاریخ این قوم است از استادی چون باستانی پاریزی بعید بود البته پیش از این هم مطلب اهانت آمیز دیگری از ایشان در کتاب درخت جواهرشان در رابطه با حسینقلی خان موجب تعجب بنده گردیدآنجا که میگویند لری دراصفهان بدیدار حسینقلی خان آمده بودوچون خان از وی پرسید مگرتو خانه وزندگی نداری که اینهمه راه پیموده بدیدارما آمده ای؟ وآن مرید خان در پاسخ گفته است که خان همه چیزم شمایید خرم گاوم سگم اسبم و....
اما بی انصافی است اگر از خوب نوشته های باستانی پاریزی هم اندکی نگوییم آنجا که حق مطلب را ادا کرده از سردارمریم بختیاری سخن می گوید تفصیل پناهنگی رهبران سیاسی واهالی ادب وادبیات را به این شیرزن بیان میکند. آنگاه که سردارمریم را چراغ بختیاری واز هر مردی مردتر خطاب میکند.آنگاه که از حاجی علیقلی خان سرداراسعدمان سخن میگوید وبحق که از همه ماها ماهایی که ادعای هویت واصالت داریم بهتر ورساتر به معرفی اش می پردازد بدون آنکه کاندید مجلسی باشد ویا به تخت ریاست جمهوری چشم دوخته باشد و در نهایت به رای بختیاری محتاج باشد. باستانی پاریزی وقتی که از ایلمان سخن میگوید واز ارشهای ایلیاتیمان وقتی که از خصیصه های بارزمان سخن میگوید عزیز است وبزرگ ولی گفتارذکرشده وعکس چاپ شده شاید هیچ توجیهی نداشته باشندمیگویند حسینقلی خان همراه با امین السلطان در ابتدای حاکمیت ناصرالدین شاه بدیدار شاه رفته بودند چون صدراعظم خان بختیاری را معرفی کرده بودند شاه جوان وبی تجربه بیان کرده بود:حسینقلی خان دزد وراهزن شمایید؟امین السلطان پاسخ گفته بود نه قربان ایشان حسیبنقلی خان بختیاری هستند همان کسی که دزدها را از جبال پایین آورده وسیاست میکنند...
ازطرفی حسینقلی خان در طول حاکمیت سی ساله اش مرمت وبازسازی عتبات عالیات رانیز هرساله شخصا عهدار بودند.حسینقلی خان ایلخانی پدر سردارمریم بختیاری است.پدر سرداراسعدوصمصام السلطنه بختیاری وافتخاری است در صحنه تاریخ این مرز وبوم وچاپ عکس این مرد تاریخ ساز آنهم بر روی جلدکتابی با عنوانی اهانت آمیز توسط یکی از چهره های ماندگارکشورمان وکسی که یکی از بالاترین نشانهای دولتی ایران را حمایل کرده باشدونویسنده بیش از دویست اثر ارزشمند تاریخی هم بوده باشندشایسته نبوده ونیست.البته استاد پاریزی را که اینروزها سالیان کهولت سنی وتنهایی را پس از وفات همسرشان پشت سر میگذارندوگویا خانه نشین هم شده اند آزرده خاطر کردن هم جایز نیست آنهم توسط عده ای از جغله جاهلهای خودمان که کمتر تاریخ میدانند وکمتر تاریخ میخوانندوبه تحریک این وآن تن میدهند تحریک عناصر پان لریسم وتجزیه طلبان خائنی که سیاست استعمار را پیش می برند و از اینکه بختیاری هسته مرکزی عنصر ایرانی است وبازمانده اصلی پارس والبته همه لر زبانان شجاع وقهرمان شاید غافل باشند..آنهم در زمانه ای که ما با مسائل بزرگتری دست به گریبان هستیم.امروز باید مطالبات حقه فرهنگی سیاسی واقتصادی جامعه بختیاری وسرزمین بختیاری زادگاه کوروش وهخامنش را بیش از گذشته مطرح ونامزدهای ریاست جمهوری بعدی را وادار به تفکر وچاره اندیشی کنیم وبه زبان مناسبی جهت چانه زنی های سیاسی ودر نهایت دست یابی به مطالبات حقه قوم بختیاری در چهارچوب قانون اساسی دست پیدا کنیم...
.و فراموشمان نشود که خوانین ورهبران ایلیاتی ما هم جزئی از جامعه بوده اندآنهم یک نظام شبه دیکتاتوری عشایری. هم انسانهای بزرگی درمیانشان ظهور پیدا کرده اند هم دیکتاتورهای محلی که تاریخ در رابطه با آنان شاید قضاوت مثبتی کمتر داشته باشد احساسی نیندیشیم ...اندکی تامل باید ....
واما عید نوروز را با اندکی تاخیر به همه هموطنان ایرانی ام وهمه همتباران بختیاری ام وهمه شما خوانندگان این سیاه مشقهای خسته کننده ام تبریک گفته سر فرازی یکان یکانتان را از خداوند بزرگ مسئلت دارم..
